Nucleaire veiligheid

Wat is nucleaire veiligheid ?

De nucleaire veiligheid van een nucleaire installatie is een geheel van maatregelen die vanaf de ontwerpfase, tijdens de bouw en de uitbating, en tot de ontmanteling genomen worden, teneinde de bescherming van de werknemers, de bevolking en het milieu tegen ioniserende straling te verzekeren. Ook worden technische maatregelen getroffen voor het optimaal beheer van het vaste en vloeibare radioactieve afval.

Een adequaat veiligheidsniveau wordt bekomen dankzij een reeks maatregelen van allerlei aard die zowel de technische, organisatorische en culturele aspecten dekken.

Hoe kan een adequaat veiligheidsniveau bekomen worden ?

De grondslag van de Nucleaire Veiligheid is het defence-in-depth concept.

Het defence-in-depth concept maakt het mogelijk systematisch rekening te houden met technische, menselijke en organisatorische falingen (of tekortkomingen). Om zich tegen deze tekortkomingen te beschermen worden achtereenvolgens drie onafhankelijke verdedigingslijnen opgesteld :

PREVENTIE : de faling vermijden
TOEZICHT : anticiperen op de faling of ze onmiddelijk opsporen
ACTIES : de gevolgen van de faling beperken

Met elke verdedigingslijn gaan specifieke maatregelen op technisch en organisatorisch vlak gepaard, zoals bijvoorbeeld

• barrières tussen de splijtstof en het milieu,

• veiligheidssystemen om een ongeval te vermijden of te beheren,

• ondersteuningssystemen die de goede werking van de veiligheidssystemen mogelijk maken,

• de analyse van inwendige en uitwendige ongevallen om het goede ontwerp van de installatie te verifiëren,

• risicoanalyses (zoals bv. brand, overstromingen, het neerstorten van vliegtuigen,…),

• de analyse van ernstige ongevallen om situaties te dekken die bij het ontwerp niet beschouwd werden,

• probabilistische veiligheidsevaluaties om eventuele zwakke punten van het ontwerp naar voren te brengen,

• …

Test-en onderhoudprogramma’s laten toe om na te gaan of er geen aftakeling van de ingezette middelen opgetreden is.

Bijzondere maatregelen worden getroffen om scenario’s te dekken die in het oorspronkelijke ontwerp niet beschouwd werden: het gaat hier om noodplannen en om interne en externe interventieplannen.

Het defence-in-depth concept moet tijdens de hele levensduur van de installatie toegepast worden door middel van een rigoureus kwaliteitsbeheer en een duurzame veiligheidscultuur. Veiligheidscultuur is bij definitie « een geheel van kenmerken en houdingen binnen organisaties en van individuen die prioritair de nodige aandacht verlenen aan de veiligheid van de nucleaire installaties». Een organisatie die een veiligheidscultuur wil invoeren en instandhouden moet aan de volgende voorwaarden voldoen :

• een onafgebroken opleiding en verbetering via het ervaringsbeheer,

• het steeds weer in vraag stellen, bescheidenheid,

• nauwlettendheid en professionalisme,

• een transparant beheer op alle niveaus,

• een werkomgeving waar arbeiders vrij zijn om veiligheidsproblemen aan te kaarten zonder vrees voor strafmaatregelen

 

Wie is voor de veiligheid verantwoordelijk ?

Zoals in de meeste landen, is in België de uitbater van de installatie de eerste verantwoordelijke voor de veiligheid. De Belgische overheid en Bel V waken over een correcte invulling van de nucleaire veiligheid door de uitbater.

Voor de vermogenkerncentrales (VKC) zijn de ontwerpvereisten afgeleid van de regels die van toepassing zijn in de VS. Deze vereisten, die uitdrukkelijk neergeschreven zijn in het vergunningsbesluit van elke VKC, zijn gebaseerd op het concept van defence-in-depth.

De laatste jaren worden deze aangevuld met Belgische regelgeving, zoals het Koninklijk Besluit van 30 november 2011 (Belgisch staatsblad van 21 december 2011) getiteld koninklijk besluit houdende veiligheidsvoorschriften voor kerninstallaties.

Om aan noodsituaties het hoofd te bieden is de uitbater ertoe verbonden een noodplan op te stellen. Dit noodplan moet goedgekeurd worden door de bevoegde overheid, en geïntegreerd worden in het Nucleair en Radiologisch Noodplan voor het Belgische Grondgebied, zoals bepaald door het Koninklijk Besluit van 17 Oktober 2003.

Nucleaire veiligheid: De algemene filosofie

Om een adequaat veiligheidsniveau te bekomen en te behouden vereist de Nucleaire Veiligheid niet alleen een robuust ontwerp met aangepaste veiligheidsmarges, maar ook een aangepaste uitbating.

Het ervaringsbeheer toont aan dat een permanente kritische houding nodig is om elke afwijking ten opzichte van het ontwerp tijdig op te merken vooraleer er gevolgen zijn voor het leefmilieu.

Het gaat hier dus om een technologische aanpak binnen een veiligheidscultuur waarin bekwame en betrouwbare vakmensen een permanente zelfcontrole ontwikkelen, en die onverenigbaar is met elk gevoel van zelfgenoegzaamheid.

Het is de taak van Bel V zich ervan te verzekeren dat de uitbaters van nucleaire installaties een zo hoog als praktisch haalbaar veiligheidsniveau handhaven.

We use cookies on this website, which involves processing of your personal data. These cookies are used for statistical purposes and to provide you a more personalized browsing experience (e.g. by remembering your preferences on other websites). Do you agree with our use of cookies?
More information Ok